REKLAM

REKLAM

İkinci el otomobil piyasası hem arz-talep dengesizliği hem de yeni gümrük vergisi düzenlemeleri nedeniyle önemli bir dönüşüm süreci yaşıyor.

İkinci El Otomobil Piyasasında Çifte Baskı

Türkiye’de ikinci el otomobil piyasası son aylarda hem iç dinamiklerdeki arz-talep dengesizliği hem de dış ticarette yürürlüğe giren yeni gümrük vergisi düzenlemeleri nedeniyle önemli bir dönüşüm sürecinden geçiyor. Sahibinden.com ve BETAM verilerine göre piyasada talep artarken arz daralıyor, fiyatlar yükselişini sürdürürken reel değerler gerilemeye devam ediyor.

Öte yandan Resmî Gazete’de yayımlanan düzenleme ile Avrupa Birliği (AB) ve Serbest Ticaret Anlaşması (STA) kapsamı dışındaki ülkelerden ithal edilen binek otomobillere yeni ek vergiler getirildi, ABD menşeli araçlarda ise 2018’den bu yana uygulanan yüzde 60 ilave vergi kaldırıldı. Bu gelişmeler, kısa vadede fiyatlarda dalgalanma yaratırken orta ve uzun vadede ikinci elde fiyat istikrarı beklentisini de gündeme taşıyor.

Arz Daralırken Talep Yükseldi

Sahibinden.com verilerine dayalı BETAM raporuna göre, 2025 Ağustos ayında ortalama satılık otomobil fiyatı geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 18,2 artarak 1 milyon 22 bin TL’ye yükseldi. Ancak enflasyondan arındırılmış reel fiyatlar aynı dönemde yüzde 11,1 geriledi. Temmuz ayına göre ortalama fiyat yüzde 3,2 yükselirken, reel fiyat artışı yüzde 1,2 olarak kaydedildi.

İkinci el otomobil piyasasında yıllık fiyat artışları tüm segmentlerde görüldü. En yüksek artış yüzde 20,2 ile C sınıfında, en düşük artış ise yüzde 16,7 ile E sınıfında yaşandı. Ortalama fiyat B sınıfında 666 bin 504 TL, C sınıfında 898 bin 315 TL, D sınıfında 1 milyon 294 bin TL ve E sınıfında 2 milyon 128 bin TL oldu.

İkinci el otomobil piyasasında model yılına göre bakıldığında eski araçların fiyatları da yükseldi. 2004–2008 model araçların ortalama fiyatı 457 bin 848 TL olurken yıllık artış yüzde 2,5’te kaldı. 2009–2013 arası modeller 740 bin 78 TL’ye yükselerek yüzde 10,5 arttı. 2014–2018 grubu ise 1 milyon 164 bin TL seviyesine çıkarak yüzde 15,8 artış gösterdi.

Daha yeni modellerde de artış devam etti. 2019 model otomobiller yüzde 18,5 artışla 1 milyon 371 bin TL, 2020 modeller yüzde 16,4 artışla 1 milyon 577 bin TL, 2021 modeller yüzde 11,4 artışla 1 milyon 598 bin TL, 2022 modeller yüzde 7,7 artışla 1 milyon 781 bin TL oldu. 2023 modeller 1 milyon 957 bin TL seviyesine ulaşarak yüzde 8,5 artarken, ikinci elde en yeni grup olan 2024 modeller 2 milyon 57 bin TL’ye çıktı.

Yakıt türlerine göre fiyat artışları da dikkat çekti. Ortalama fiyat benzinli araçlarda 1 milyon 273 bin TL, LPG’li araçlarda 538 bin 302 TL, dizellerde 1 milyon 15 bin TL, hibritlerde 2 milyon 354 bin TL, elektrikli otomobillerde ise 3 milyon 642 bin TL olarak kaydedildi. Yıllık artış oranı benzinde yüzde 19,2, LPG’de yüzde 9,8, dizelde yüzde 15,6, hibritte yüzde 15,2, elektriklilerde yüzde 14,1 oldu.

Arz cephesinde ise daralma öne çıktı. İkinci el otomobil piyasasında ilan sayısı bir önceki aya göre yüzde 4,2 düşerek 947 bin 434’e geriledi. Satılan otomobil sayısı da yüzde 6,6 azalarak 235 bin 479 oldu. Satılan araç sayısının satılık ilanlara oranı 0,7 puan düşüşle yüzde 24,9’a indi. Buna karşın talep endeksi bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 11,4 artarak yükseliş eğilimini sürdürdü. Ayrıca satılık otomobillerin ortalama ilan süresi 3,2 gün azalarak 19,8 gün oldu ve araçların daha hızlı satıldığına işaret etti.

Gümrük Vergileri Piyasayı Yeniden Şekillendiriyor

Resmi Gazete’de yayımlanan düzenlemeye göre, AB ve STA ülkelerinden ithal edilen araçlarda vergi oranı sıfır seviyesinde korunurken, diğer menşeler için önemli değişiklikler yapıldı. Çin’den ithal edilen otomobillerde daha önce uygulanan yüzde 10 + yüzde 50 oranındaki vergi yüzde 10 + yüzde 25–30 seviyesine indirildi. ABD menşeli araçlarda yüzde 10 + yüzde 60–70 olan oran yüzde 10 + yüzde 25–30 seviyesine çekildi. Japonya, Meksika ve Güney Afrika için ise daha önce sadece yüzde 10 olan vergi, artık yüzde 10 + yüzde 25–30 seviyesinde uygulanacak.

Aşin Otomobil Genel Müdürü Okan Erdem, yeni düzenlemenin özellikle AB ve STA kapsamı dışındaki ülkelerden gelen otomobillerde ciddi bir fiyat tabanı oluşturduğunu belirterek, düşük CIF değerine sahip Uzakdoğu ve Afrika menşeli araçlarda bile 6.000–8.500 dolar seviyesinde asgari maliyet yükü oluşacağını söyledi. Erdem, ABD menşeli bazı modellerde yüzde 60 ilave verginin kaldırılmasının fiyat indirimi için alan açabileceğini, ancak genel çerçevede yüzde 25–30 bandındaki verginin dikkate alınması gerektiğini vurguladı.

Kararın 60 gün sonra yürürlüğe girecek olmasının distribütörlere sınırlı bir stok optimizasyon süresi tanıdığını ifade eden Erdem, kısa vadede kampanyaların daralması, opsiyon listelerinin sadeleşmesi ve bazı markalarda geçici tedarik yavaşlaması görülebileceğini belirtti. Ayrıca sıfır kilometrede maliyet artışı beklentisinin ikinci el piyasasına 4–8 hafta gecikmeli yansıyacağını, özellikle elektrikli ve PHEV araçlarda talebin öne çekilmesiyle liste fiyatlarında yüzde 3–8 arasında düzeltmeler görülebileceğini söyledi. Erdem, ABD üretimi bazı modellerde stok devir hızının yükselebileceğini, kararın 60 gün sonra yürürlüğe girmesi nedeniyle piyasada önden alım eğiliminin güçleneceğini de ifade etti.

Uzun Vadede Fiyat İstikrarı Beklentisi

Otomerkezi.net CEO’su Muhammed Ali Karakaş ise yeni gümrük düzenlemelerinin uzun vadede ikinci el otomobil piyasasında fiyat istikrarını destekleyici bir rol oynayacağını söyledi. Karakaş, Çin menşeli elektrikli araçların daha erişilebilir hale gelmesiyle ikinci elde arzın güçleneceğini, ABD menşeli premium araçlarda sıfır fiyatlarının düşmesinin ikinci elde denge sağlayacağını, Japon ve Güney Afrika menşeli araçlarda sıfır fiyatların yükselmesinin ise ikinci elde değer artışına yol açabileceğini vurguladı.

Karakaş, düzenlemenin tüketicilerin daha geniş bir seçenek yelpazesine ulaşmasına katkı sağlayacağını belirterek, Çinli modellerin önümüzdeki yıllarda ikinci elde güçlü bir arz oluşturacağını, ABD menşeli araçlarda ise fiyat dengelenmesinin tüketici için fırsatlar yaratacağını öngördü.

Orta ve Uzun Vadede Artış Beklentisi

Türkiye’de ikinci el otomobil piyasası şu anda iki yönlü baskı altında bulunuyor. İçeride arzın daralması ve talebin artması fiyatları yukarı çekerken, dışarıda gümrük vergisi düzenlemeleri sıfır araç maliyetlerini etkileyerek ikinci elde fiyat hareketlerini tetikliyor. Kısa vadede dalgalanma ve artışlar beklenirken, sektör temsilcileri orta ve uzun vadede fiyat istikrarı ve arz çeşitliliğinin artacağı görüşünde birleşiyor.

Instagram sayfamızı takip etmek için tıklayın: Vidyoto