Audi 5 Silindirli Motor 50 Yaşında
İlk kez 1976 yılında ikinci nesil Audi 100 modelinde kullanılan Audi 5 silindirli motor, 2026 yılında 50’nci yaşını kutlayacak.
Audi 5 Silindirli Motor 50 Yaşında
İlk kez 1976 yılında ikinci nesil Audi 100 modelinde kullanılan bu motor mimarisi, yarım asırlık süreçte turbo besleme, egzoz gazı arıtımı, dört supap teknolojisi, ralli motorları ve beş silindirli dizel versiyonlar gibi birçok teknik evrim geçirdi. Günümüzde bu geleneği, Audi RS 3 modelinde görev yapan 2.5 TFSI motor sürdürüyor.
1970’li yılların başında geliştirilen ve seri üretimde kullanılan Audi 5 silindirli motor, hem yol otomobillerinde hem de motor sporlarında elde edilen sonuçlarla markanın mühendislik yaklaşımının önemli bir parçası haline geldi. Özellikle kendine özgü ateşleme sırası ve ses karakteri, bu motoru teknik olduğu kadar duygusal açıdan da ayırt edilebilir kıldı.
Seri üretim ve motor sporlarında 50 yıllık geçmiş
Beş silindirli motorun hikâyesi 1976 yılında Audi 100 (C2) ile başladı. Type 43 kodlu bu modelin, bir önceki nesle kıyasla daha üst konumlandırılması hedeflenmişti. Dönemin dört silindirli motorları bu hedef için yetersiz görülünce, Audi mühendisleri sıralı beş ve altı silindirli motor seçeneklerini değerlendirdi. Alan kısıtları ve ağırlık dağılımı nedeniyle altı silindirli yapıdan vazgeçildi ve EA 827 motor ailesi temel alınarak sıralı beş silindirli motor geliştirildi. 2.144 cc hacimli bu motor 100 kW (136 PS) güç üretiyor, modern yakıt enjeksiyon sistemi sayesinde verimlilik ve güç aktarımı artırılıyordu. Audi 100 5E’nin teslimatları Mart 1977’de başladı.
1978 yılında iki litrelik, 51 kW (70 PS) gücünde atmosferik dizel versiyon piyasaya sunuldu. Bir yıl sonra ise turbo beslemeli ilk beş silindirli benzinli motor tanıtıldı. 125 kW (170 PS) güç ve 265 Nm tork üreten bu motor, Audi 200 5T modelinde kullanıldı.
1980 yılında tanıtılan orijinal Audi quattro, turbo besleme, intercooler ve sürekli dört tekerlekten çekiş sistemiyle beş silindirli motoru daha ileri bir noktaya taşıdı. 147 kW (200 PS) güce sahip bu otomobil, 1982 yılında markalar, 1983 yılında ise pilotlar dünya ralli şampiyonluğunu kazandı. Aynı yıl tanıtılan Sport quattro, 24 cm kısaltılmış gövdesi ve geniş iz açıklığıyla birlikte 225 kW (306 PS) güç üreten dört supaplı, hafif alaşımlı beş silindirli motorla donatıldı. Bu model, Almanya’da o tarihe kadar yola çıkabilen en güçlü seri üretim otomobil oldu ve Group B ralli otomobillerinin temelini oluşturdu.
Pistlerde ve tırmanma yarışlarında beş silindir
Group B döneminin ardından da Audi 5 silindirli motor yarış pistlerinde varlığını sürdürdü. 1987 yılında Walter Röhrl, 440 kW (598 PS) gücündeki Audi Sport quattro S1 (E2) ile Pikes Peak tırmanma yarışını kazandı. Aynı dönemde 2.1 litrelik turbo motorlu Audi 200 quattro Trans-Am, 375 kW (510 PS) güç üretiyor ve 1988 Trans-Am serisinde şampiyonluğa ulaşıyordu. 1989 yılında IMSA GTO versiyonu, 530 kW (720 PS) gücüyle ABD pistlerinde dikkat çekti.
Dizel teknoloji ve RS modelleri
1989 Frankfurt Otomobil Fuarı’nda tanıtılan Audi 100 TDI, 2.5 litrelik hacmiyle 88 kW (120 PS) güç üreten, elektronik kontrollü direkt enjeksiyonlu beş silindirli turbo dizel motorla donatıldı. 1994 yılında pazara sunulan Avant RS2 ise 232 kW (315 PS) gücüyle, sportif performansı station wagon gövdeyle birleştiren yeni bir sınıfın başlangıcı oldu.
Audi A4 (B5) ile birlikte beş silindirli motorlar B segmentinden çekildi ve yerini V6 motorlara bıraktı. Audi A6’daki 2.5 TDI ve Audi S6’daki 2.2 litrelik 20V turbo motor, 1997 yılında üretimden kaldırılan son beş silindirli üniteler oldu.
Audi TT RS ile geri dönüş
Audi RS 3’te 400 HP ve 500 Nm
2021’den itibaren Audi RS 3’te kullanılan güncel 2.5 TFSI, 294 kW (400 PS) güç ve 500 Nm tork üretiyor. 0-100 km/s hızlanması 3,8 saniye olan otomobilin maksimum hızı standartta 250 km/s, opsiyonel olarak 280 km/s ve RS dinamik paketle 290 km/s seviyesine ulaşıyor. Artırılan tork, özellikle orta devirlerde daha güçlü ivmelenme sağlıyor.
Karakteristik ses yapısı
Audi 5 silindirli motorun ayırt edici sesi, 1-2-4-5-3 ateşleme sırasından ve 144 derecelik krank mili dönüş aralığından kaynaklanıyor. Egzoz manifoldu geometrisi ve değişken egzoz kapakları, farklı sürüş modlarında ses karakterini belirgin şekilde değiştiriyor. Opsiyonel RS spor egzoz sistemi ise bu akustik yapıyı daha net hale getiriyor.
2.5 TFSI teknolojisi
EA855 Evo Sport kodlu motor, turbo besleme ve direkt enjeksiyonu bir araya getiriyor. Çift enjeksiyon sistemi, Audi valvelift teknolojisi, 250 bar yakıt basıncı ve 1,5 bar bağıl turbo basıncıyla çalışıyor. Alüminyum krank karteri, içi boş krank mili, magnezyum yağ karteri ve plazma kaplamalı silindir yüzeyleri, hem ağırlığı hem de iç sürtünmeleri azaltıyor. Motorun yaklaşık 160 kg ağırlığında ve 50 cm’den kısa olması, enlemesine yerleşime olanak tanıyor.
Üretim süreci: Győr’de el işçiliği
Beş silindirli motor, Macaristan’daki Győr fabrikasında, 1.000 metrekareyi aşan Bock montaj alanında tamamen elle üretiliyor. 21 ayrı istasyonda birleştirilen motor, mekanik ve elektronik testlerin ardından trenle Ingolstadt’a gönderiliyor. Burada Audi RS 3 üretim hattında araca entegre ediliyor. Yarım asırlık geçmişiyle Audi 5 silindirli motor, seri üretim otomobillerden ralli etaplarına uzanan teknik bir evrimin ürünü olarak otomotiv tarihinde yerini korumaya devam ediyor.
Instagram sayfamızı takip etmek için tıklayın: Vidyoto
